Wat is het verschil tussen saldering en salderen op maandbasis?

Saldering en salderen op maandbasis zijn twee varianten van hetzelfde principe: de stroom die je zonnepanelen terugleveren aan het net, wordt verrekend met de stroom die je zelf afneemt. Het verschil zit in de tijdsperiode waarover die verrekening plaatsvindt. Bij het huidige systeem wordt je teruglevering over een heel jaar gesaldeerd, terwijl bij maandsaldering de verrekening elke maand opnieuw wordt afgesloten. In dit artikel leggen we uit hoe beide systemen werken, wanneer het ene voordeliger is dan het andere en wat je kunt doen om er zo goed mogelijk op in te spelen.

Hoe werkt het huidige salderingssysteem voor zonnepanelen?

Het huidige salderingssysteem werkt op jaarbasis: alle stroom die je zonnepanelen terugleveren aan het net, wordt gedurende een volledig kalenderjaar verrekend met de stroom die je zelf afneemt van het net. Lever je in de zomer meer terug dan je verbruikt, dan wordt dat overschot automatisch verrekend met je verbruik in de donkere wintermaanden.

In de praktijk betekent dit dat je energierekening pas aan het einde van het jaar definitief wordt opgemaakt. Je betaalt het hele jaar door een voorschotbedrag aan je energieleverancier, en bij de jaarafrekening wordt het saldo bepaald op basis van wat je netto hebt afgenomen. Stroom die je zelf opwekt en direct verbruikt, telt niet mee in de saldering, want die verlaat je woning nooit. Alleen de stroom die daadwerkelijk het net op gaat en later weer terugkomt, wordt gesaldeerd.

Dit systeem is voor veel huiseigenaren met zonnepanelen gunstig geweest, omdat zonnepanelen in de zomer veel meer produceren dan een gemiddeld huishouden verbruikt. Dankzij de jaarlijkse verrekening konden die zomerse overschotten volledig worden ingezet om de hogere winterverbruiken te compenseren, zonder dat de teruglevertarieven een rol speelden.

Wat verandert er bij salderen op maandbasis?

Bij salderen op maandbasis wordt de verrekening niet meer over een volledig jaar berekend, maar elke maand afzonderlijk afgesloten. Lever je in een bepaalde maand meer stroom terug dan je afneemt, dan ontvang je voor dat overschot het teruglevertarief van je energieleverancier. Dat tarief is vrijwel altijd lager dan het leveringstarief dat je betaalt voor stroom die je van het net afneemt.

Het gevolg is dat de voordelige verrekening tussen zomerse overschotten en winterse tekorten verdwijnt. In de zomer lever je veel terug, maar je krijgt daarvoor een lager bedrag vergoed. In de winter neem je veel af van het net, en daarvoor betaal je het volledige leveringstarief. Het verschil tussen die twee tarieven bepaalt hoeveel nadeel je ondervindt van de overstap naar maandsaldering.

Concreet verandert er het volgende ten opzichte van het huidige systeem:

Zomerse teruglevering wordt vergoed tegen een lager teruglevertarief in plaats van volledig verrekend
Er is geen jaarlijkse compensatie meer voor winterverbruik vanuit zomerse overschotten
Elke maand staat op zichzelf: een overschot in juni compenseert niet langer een tekort in december
De financiële opbrengst van zonnepanelen daalt voor huishoudens die veel terugleveren

Wanneer levert maandsaldering meer of minder op dan jaarsaldering?

Maandsaldering levert minder op dan jaarsaldering wanneer je een groot deel van je zonnestroom teruglevert aan het net. Hoe groter het verschil tussen je zomerse productie en je winterse verbruik, en hoe groter het verschil tussen het leverings- en teruglevertarief, hoe meer nadeel je ondervindt. Huishoudens die weinig thuis zijn overdag of een relatief klein verbruik hebben, merken dit het sterkst.

Omgekeerd is het nadeel kleiner als je een groot deel van je eigen zonnestroom direct verbruikt. Denk aan gezinnen die overdag thuis zijn, huishoudens met een elektrische auto die overdag wordt opgeladen, of woningen met een warmtepomp die veel stroom verbruikt op momenten dat de zon schijnt. In die gevallen is er minder overschot om terug te leveren, en dus minder verschil tussen de twee systemen.

Er is ook een situatie denkbaar waarbij maandsaldering nauwelijks verschil maakt: als je zonnepanelen zo gedimensioneerd zijn dat je productie en verbruik per maand redelijk in evenwicht zijn. Dat is echter voor de meeste huishoudens in Nederland niet realistisch, omdat de seizoensvariatie in zonnestraling nu eenmaal groot is.

Waarom stapt Nederland over op salderen op maandbasis?

Nederland stapt over op maandsaldering omdat het huidige jaarsalderingssysteem politiek en economisch niet langer houdbaar wordt geacht. De overheid wil het systeem afbouwen om netcongestie te verminderen, de energiemarkt eerlijker te maken en huiseigenaren te stimuleren hun eigen opgewekte stroom direct te verbruiken in plaats van terug te leveren aan het net.

Het huidige salderingssysteem subsidieert indirect de teruglevering van stroom, omdat teruggeleverde zonnestroom wordt verrekend tegen het volledige leveringstarief inclusief energiebelasting en netkosten. Energieleveranciers en netbeheerders dragen die kosten, terwijl de netten steeds voller raken door de grote hoeveelheden teruggeleverde zonnestroom. Door over te stappen op maandsaldering en uiteindelijk op een volledig teruglevertariefsysteem, wordt de prikkel om slim en lokaal te verbruiken groter.

De overgang verloopt stapsgewijs. Bestaande eigenaren van zonnepanelen hebben recht op een overgangsperiode, zodat ze niet van de ene op de andere dag geconfronteerd worden met de volledige impact van het nieuwe systeem. De exacte tijdlijn en voorwaarden zijn afhankelijk van de politieke besluitvorming, maar de richting is duidelijk: saldering op jaarbasis verdwijnt.

Wat kun je doen om minder nadeel te ondervinden van maandsaldering?

De beste manier om minder nadeel te ondervinden van maandsaldering is het verhogen van je eigen verbruik op momenten dat je zonnepanelen stroom produceren. Hoe meer je direct verbruikt van wat je panelen opwekken, hoe minder je teruglevert en hoe minder je last hebt van het lagere teruglevertarief.

Er zijn verschillende concrete stappen die je kunt zetten:

Thuisbatterij aanschaffen: Sla overdag opgewekte zonnestroom op en gebruik die stroom ‘s avonds of ‘s nachts
Laadpaal slim instellen: Laad je elektrische auto bij voorkeur overdag op, als je panelen volop draaien
Warmtepomp of boiler slim aansturen: Programmeer je warmtepomp of warmtepompboiler zo dat die het meest actief is tijdens de piekproductie van je zonnepanelen
Verbruik verschuiven: Gebruik wasmachine, vaatwasser en droger bij voorkeur overdag
Energiemanagementsysteem: Een slim energiemanagementsysteem kan al deze apparaten automatisch aansturen op basis van de actuele productie van je panelen

Daarnaast loont het om kritisch te kijken naar de grootte van je zonnepanelensysteem. Wie overweegt extra panelen bij te plaatsen, doet er goed aan te berekenen of de extra teruglevering nog wel voldoende oplevert onder het nieuwe systeem, of dat investeren in een batterij of een warmtepomp een slimmere keuze is.

Hoe wij helpen bij slim omgaan met saldering

Bij Installab begrijpen we dat de overgang naar maandsaldering vragen oproept en invloed heeft op de terugverdientijd van je zonnepanelen. Daarom helpen we je niet alleen met de installatie van zonnepanelen, maar denken we actief mee over hoe je je systeem zo slim mogelijk inricht.

Zonnepanelen op maat: We dimensioneren je systeem op basis van je werkelijke verbruiksprofiel, zodat je zo min mogelijk onnodig teruglevert
Warmtepompen van Viessmann: Een lucht- of grondwaterwarmtepomp die slim samenwerkt met je zonnepanelen verhoogt je eigen verbruik aanzienlijk
Laadpalen: We plaatsen laadpalen die je elektrische auto automatisch opladen wanneer je panelen op volle kracht draaien
Totaaladvies: Als totaalinstallateur kijken we naar het geheel, van panelen tot warmtepomp tot laadpaal, zodat alles naadloos op elkaar aansluit
Onderhoud en garantie: Met onze twee jaar all-in garantie op ecologische installaties en vaste onderhoudscontracten blijven je systemen altijd optimaal presteren

Wil je weten hoe je met de juiste combinatie van systemen zo min mogelijk last hebt van maandsaldering? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek. We denken graag met je mee.

Frequently Asked Questions

Vanaf wanneer gaat maandsaldering precies in en geldt dit ook voor mijn bestaande zonnepanelen?

De exacte ingangsdatum van maandsaldering is afhankelijk van de politieke besluitvorming in Nederland. Voor bestaande eigenaren van zonnepanelen geldt een overgangsperiode, waardoor je niet direct met de volledige gevolgen te maken krijgt. Het is verstandig om de communicatie van je energieleverancier en de overheid goed in de gaten te houden, zodat je op tijd kunt anticiperen op de veranderingen.

Hoe bereken ik hoeveel financieel nadeel ik persoonlijk ondervind van de overstap naar maandsaldering?

Om je persoonlijke nadeel te berekenen, heb je inzicht nodig in je maandelijkse teruglevering en je maandelijkse netafname, plus het verschil tussen het leverings- en teruglevertarief van je energieleverancier. Kijk in je jaarrekening of via je slimme meter hoeveel stroom je per maand teruglevert, en vermenigvuldig dat met het verschil tussen beide tarieven. Veel energieleveranciers bieden ook online rekenhulpen aan, en een adviseur zoals Installab kan deze berekening voor jou maken op basis van je werkelijke verbruiksprofiel.

Is een thuisbatterij altijd de beste investering om het nadeel van maandsaldering op te vangen?

Een thuisbatterij is een goede optie, maar niet automatisch de beste keuze voor ieder huishouden. De terugverdientijd van een batterij hangt sterk af van hoeveel je momenteel teruglevert, het verschil tussen leverings- en teruglevertarief en de aanschafkosten van de batterij. In sommige gevallen levert investeren in een warmtepomp of een slimme laadpaal een betere financiële return op, omdat die je eigen verbruik overdag al aanzienlijk verhogen zonder de extra investering in opslagcapaciteit.

Wat is het teruglevertarief en wie bepaalt hoe hoog dat is?

Het teruglevertarief is het bedrag dat je energieleverancier je uitbetaalt voor elke kilowattuur die je teruglevert aan het net. Dit tarief wordt bepaald door je energieleverancier en verschilt per aanbieder en per contract. Het teruglevertarief is doorgaans aanzienlijk lager dan het leveringstarief dat je betaalt voor stroom die je van het net afneemt, omdat het geen energiebelasting of netkosten bevat. Het loont dus om leveranciers te vergelijken op hun teruglevertarief als je weet dat je structureel stroom teruglevert.

Heeft de grootte van mijn zonnepanelensysteem invloed op hoeveel nadeel ik ondervind van maandsaldering?

Ja, zeker. Hoe groter je zonnepanelensysteem in verhouding tot je eigen verbruik, hoe meer je teruglevert en hoe meer nadeel je ondervindt van maandsaldering. Wie overweegt extra panelen bij te plaatsen, doet er verstandig aan om eerst te berekenen of de extra teruglevering nog wel rendabel is, of dat het slimmer is om te investeren in een batterij of andere verbruiksverhogende maatregelen. Een goed gedimensioneerd systeem dat aansluit op je werkelijke verbruiksprofiel is onder maandsaldering belangrijker dan ooit.

Kan ik met een energiemanagementsysteem echt significant besparen, en wat kost zoiets?

Een energiemanagementsysteem (EMS) kan je eigen verbruik van zonnestroom aanzienlijk verhogen door apparaten zoals je warmtepomp, boiler, laadpaal en wasmachine automatisch aan te sturen op momenten dat je panelen produceren. De besparing hangt af van hoeveel stuurbare apparaten je hebt en hoeveel je normaal teruglevert. De aanschafkosten van een EMS variëren ruwweg tussen de €500 en €2.000, afhankelijk van het systeem en de complexiteit van de installatie, maar de terugverdientijd kan aantrekkelijk zijn als je structureel veel teruglevert.

Wat als ik zonnepanelen wil aanschaffen nu maandsaldering eraan komt — is dat nog wel een verstandige investering?

Zonnepanelen blijven ook onder maandsaldering een verstandige investering, al is het rendement lager dan onder het oude jaarsalderingssysteem wanneer je veel teruglevert. De sleutel is een slimme systeemkeuze: dimensioneer je panelen op basis van je eigen verbruik, combineer ze bij voorkeur met een warmtepomp of slimme laadpaal, en overweeg een batterij als je verbruiksprofiel dat rechtvaardigt. Laat je adviseren door een totaalinstallateur die rekening houdt met het nieuwe salderingssysteem bij het ontwerp van je installatie.