Je kunt een warmtepomp afstemmen op de opbrengst van je zonnepanelen door de warmtepomp zoveel mogelijk te laten draaien op momenten dat je panelen volop stroom opwekken, doorgaans overdag tussen 10:00 en 15:00 uur. Dit verhoogt je zelfverbruik en verlaagt je energiekosten aanzienlijk. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over deze slimme combinatie.
Wanneer gebruikt een warmtepomp de meeste stroom?
Een warmtepomp verbruikt de meeste stroom tijdens de opwarmfase van je woning, wanneer het systeem werkt om een groot temperatuurverschil te overbruggen. Dit gebeurt vooral vroeg in de ochtend en op koude winterdagen, wanneer de buitentemperatuur laag is en de warmtepomp harder moet werken om de gewenste binnentemperatuur te bereiken.
Het stroomverbruik van een warmtepomp hangt sterk af van het type systeem. Een hybride warmtepomp combineert een elektrische warmtepomp met een cv-ketel, waardoor de ketel inspringt op de koudste momenten en de elektrische component minder zwaar wordt belast. Een volledig elektrische lucht-water-warmtepomp draait vaker en langer op stroom, zeker in de winter.
Overdag, wanneer de buitentemperatuur stijgt, wordt het rendement van de warmtepomp beter. Dit is precies het moment waarop zonnepanelen ook hun piek bereiken. Door de warmtepomp slim in te plannen op deze uren, profiteer je optimaal van je eigen opgewekte stroom.
Hoe weet je of je zonnepanelen genoeg opwekken voor een warmtepomp?
Of je zonnepanelen genoeg opwekken voor een warmtepomp, hangt af van het jaarlijkse stroomverbruik van je warmtepomp en de totale opbrengst van je panelen. Een gemiddelde lucht-water-warmtepomp verbruikt tussen de 2.500 en 5.000 kWh per jaar, afhankelijk van de grootte van je woning en isolatiegraad. Een installatie van 10 tot 15 zonnepanelen levert in Nederland doorgaans voldoende op om dit te compenseren.
Kijk hiervoor naar twee getallen: de jaarlijkse opbrengst van je zonnepanelen in kWh en het geschatte stroomverbruik van je warmtepomp. Dit laatste kun je berekenen op basis van het verwarmingsvermogen gedeeld door de COP-waarde (coëfficiënt of performance) van het systeem. Hoe hoger de COP, hoe minder stroom de warmtepomp nodig heeft per eenheid warmte.
Houd er rekening mee dat opwekking en verbruik niet altijd samenvallen. In de zomer wekken panelen meer op dan je warmtepomp nodig heeft, terwijl je in de winter juist tekortkomt. Slim aansturen helpt om dit verschil te verkleinen.
Wat is slim aansturen en hoe werkt het bij een warmtepomp?
Slim aansturen betekent dat je warmtepomp automatisch meer verbruikt op momenten dat je zonnepanelen veel stroom produceren, en minder draait wanneer er weinig opwekking is. Dit gebeurt via een energiemanagementsysteem of een slimme thermostaat die de actuele opbrengst van je panelen uitleest en de warmtepomp daarop aanstuurt.
Moderne warmtepompen en omvormers van zonnepanelen kunnen via een communicatieprotocol met elkaar praten. Zodra de omvormer registreert dat er een overschot aan stroom beschikbaar is, geeft het systeem een signaal aan de warmtepomp om op te starten of extra te verwarmen. Dit heet ook wel surplussturing.
Een praktische manier om dit te benutten is het voorverwarmen van je woning of je warmtapwater overdag. Je warmtepompboiler leent zich hier uitstekend voor: door de boiler overdag op te warmen met zonne-energie, heb je ‘s avonds warm water zonder extra stroomkosten. Dit verhoogt je zelfverbruik zonder dat je een extra batterij nodig hebt.
Heb je een thuisbatterij nodig om warmtepomp en zonnepanelen te combineren?
Een thuisbatterij is niet verplicht om een warmtepomp te combineren met zonnepanelen, maar het vergroot wel de mogelijkheden. Zonder batterij ben je afhankelijk van het moment van opwekking: stroom die je niet direct verbruikt, gaat terug naar het net. Met een batterij kun je overdag opgeslagen stroom ‘s avonds of ‘s nachts gebruiken voor de warmtepomp.
Of een thuisbatterij de investering waard is, hangt af van je situatie. Factoren die meespelen zijn:
- De terugleveringsvergoeding van je energieleverancier
- De grootte van je zonnepanelensysteem
- Het stroomverbruiksprofiel van je warmtepomp
- De aanschafkosten van de batterij versus de besparing op jaarbasis
Voor veel huishoudens is slim aansturen zonder batterij al een grote stap vooruit. Een warmtepompboiler fungeert in zekere zin als thermische buffer: je slaat warmte op in water in plaats van elektriciteit in een accu, wat kostenefficiënter kan zijn.
Welke instellingen op je warmtepomp verhogen het zelfverbruik?
De meest effectieve instelling om zelfverbruik te verhogen is het instellen van een tijdprogramma dat de warmtepomp actief laat draaien tijdens de piekuren van je zonnepanelen, doorgaans tussen 10:00 en 15:00 uur. Daarnaast zijn er meerdere instellingen die bijdragen aan een hoger zelfverbruik.
- Voorverwarming instellen: Laat de warmtepomp overdag de woning iets hoger verwarmen dan normaal, zodat de warmte als het ware wordt opgeslagen in de thermische massa van je huis.
- Warmtapwaterprogramma aanpassen: Stel de warmtepompboiler in zodat hij overdag opwarmt, niet ‘s nachts.
- Stooklijn optimaliseren: Een lagere stooklijn (lagere aanvoertemperatuur) verhoogt de COP en verlaagt het stroomverbruik per uur, wat beter aansluit op de beschikbare zonne-energie.
- Comfortmodus activeren: Sommige systemen hebben een zonnemodus of comfortmodus die het systeem automatisch laat reageren op overschotproductie.
Raadpleeg de handleiding van je specifieke warmtepomp of vraag een installateur om de instellingen te optimaliseren voor jouw situatie. Kleine aanpassingen kunnen een merkbaar verschil maken in je zelfverbruikspercentage.
Wat levert de combinatie van warmtepomp en zonnepanelen op?
De combinatie van een warmtepomp en zonnepanelen levert een significante verlaging van je energiekosten op, een hogere energieonafhankelijkheid en een lagere CO2-uitstoot. Doordat je de warmtepomp grotendeels voedt met zelf opgewekte stroom, betaal je minder aan je energieleverancier en ben je minder gevoelig voor stijgende energieprijzen.
Concreet kun je denken aan de volgende voordelen:
- Lager stroomverbruik van het net, zeker in de lente en zomer
- Hogere zelfverbruikspercentages, waardoor je minder teruglevering nodig hebt
- Combinatie met eventuele subsidie voor een warmtepomp via de ISDE-regeling, waarmee de aanschafkosten dalen
- Verhoogde woningwaarde door duurzame installaties
- Minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen
De exacte besparing hangt af van de grootte van je systeem, je isolatiegraad en je verbruikspatroon. Een hybride warmtepomp is voor veel woningen een goede tussenstap: de prijs van een hybride warmtepomp ligt lager dan die van een volledig elektrische warmtepomp, en je profiteert al direct van de combinatie met zonnepanelen. De totale kosten van een warmtepomp worden bovendien aanzienlijk verlaagd wanneer je de installatie combineert met beschikbare subsidies en je eigen zonne-energie.
Hoe wij helpen bij het combineren van warmtepomp en zonnepanelen
Wij bij Installab begeleiden je van A tot Z bij het afstemmen van je warmtepomp op je zonnepanelen. Als totaalinstallateur met meer dan 30 jaar ervaring in de regio Bergen op Zoom en West-Brabant kennen we de lokale situaties en weten we precies welke combinatie het beste werkt voor jouw woning. Dit is wat we voor je doen:
- Vrijblijvend adviesgesprek: We brengen je huidige situatie in kaart en berekenen wat de optimale combinatie is voor jouw woning en verbruiksprofiel.
- Installatie op maat: We installeren warmtepompen van Viessmann en hybride warmtepompen van Intergas, afgestemd op je bestaande of nieuwe zonnepanelensysteem.
- Slimme aansturing: We configureren de instellingen zodat je warmtepomp maximaal profiteert van je zonne-energie.
- Twee jaar all-in garantie: Op alle ecologische installaties bieden we twee jaar all-in garantie, zodat je zorgeloos geniet van je investering.
- Onderhoud en service: Via een vast onderhoudscontract houden we je systemen in topconditie.
Wil je weten wat de combinatie van een warmtepomp en zonnepanelen voor jou kan betekenen? Neem contact met ons op voor persoonlijk advies op maat.
Meer advies nodig? Neem contact op
Frequently Asked Questions
Hoe lang duurt het voordat de investering in een warmtepomp en zonnepanelen zich terugverdient?
De terugverdientijd hangt af van de grootte van je installatie, je huidige energierekening en eventuele subsidies zoals de ISDE-regeling. Gemiddeld rekenen huishoudens met een terugverdientijd van 7 tot 12 jaar voor de warmtepomp en 6 tot 9 jaar voor de zonnepanelen, maar door de combinatie en slim aansturen kan dit aanzienlijk korter uitvallen. Stijgende energieprijzen verkorten de terugverdientijd bovendien verder.
Werkt slim aansturen ook goed in de winter als mijn zonnepanelen minder opwekken?
In de winter is de opbrengst van zonnepanelen inderdaad lager, maar slim aansturen blijft waardevol: zelfs op bewolkte winterdagen zijn er pieken in de opwekking die benut kunnen worden. Een hybride warmtepomp biedt hier extra voordeel, omdat de cv-ketel de warmtevraag in de koudste periodes kan overnemen, waardoor je de elektrische warmtepomp kunt inzetten op momenten dat er wél zonne-energie beschikbaar is. Combineer dit met een goed ingesteld tijdprogramma voor de beste resultaten.
Welke veelgemaakte fouten moet ik vermijden bij het combineren van een warmtepomp en zonnepanelen?
Een veelgemaakte fout is het instellen van de warmtepomp op nachturen voor warm tapwater, terwijl de zonnepanelen overdag het meeste opwekken. Daarnaast onderschatten veel mensen het belang van isolatie: een slecht geïsoleerde woning laat de warmtepomp harder werken, waardoor je meer stroom verbruikt dan je panelen opwekken. Tot slot vergeten mensen regelmatig de instellingen te herzien bij seizoenswisselingen, terwijl optimale aansturing per seizoen kan verschillen.
Kan ik mijn bestaande zonnepanelen combineren met een nieuwe warmtepomp, of moet ik alles tegelijk installeren?
Je kunt een nieuwe warmtepomp prima combineren met bestaande zonnepanelen, mits de omvormer beschikt over een communicatiemogelijkheid voor surplussturing. Een installateur controleert of jouw huidige systeem compatibel is en past indien nodig de aansturing aan. Alles tegelijk installeren heeft wel als voordeel dat de systemen direct op elkaar worden afgestemd en de configuratie efficiënter verloopt.
Heeft de oriëntatie of hellingshoek van mijn zonnepanelen invloed op de afstemming met mijn warmtepomp?
Ja, zeker. Panelen op het zuiden met een hellingshoek van 30 tot 35 graden leveren de meest voorspelbare piekopbrengst, die goed samenvalt met de optimale draaiuren van de warmtepomp. Heb je panelen op oost-west, dan is de opwekking meer gespreid over de dag, wat soms juist voordelig is voor een bredere aanstuurperiode. Een installateur kan op basis van jouw dakoriëntatie berekenen welk aanstuurprogramma het beste past.
Hoe weet ik of mijn woning goed genoeg geïsoleerd is om optimaal te profiteren van een warmtepomp in combinatie met zonnepanelen?
Een warmtepomp werkt het efficiëntst in woningen met een energielabel C of hoger, waarbij vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren aanwezig zijn. Een energieadvies of maatwerkadvies via een gecertificeerde adviseur geeft inzicht in de isolatiewaarde van je woning en welke verbeteringen het meeste opleveren. Extra isolatie verlaagt de warmtevraag, waardoor je warmtepomp minder hoeft te draaien en je zonnepanelen een groter deel van het verbruik kunnen dekken.
Wat gebeurt er met mijn warmtepomp bij een stroomstoring of bij bewolkt weer zonder netteruglevering?
Bij een stroomstoring schakelt een warmtepomp zonder UPS of batterijback-up automatisch uit, net als andere elektrische apparaten in huis. Bij bewolkt weer zonder voldoende opwekking schakelt de warmtepomp gewoon over op stroom van het net, zodat je woning altijd verwarmd blijft. Wil je volledig onafhankelijk zijn van het net, dan is een thuisbatterij in combinatie met een geschikte omvormer een optie om te overwegen.